The Active ไทยพีบีเอส จับมือภาคีเครือข่าย ถกปัญหายุคดิจิทัล นักวิชาการ - ผู้เชี่ยวชาญ ชี้กระทบต่อสุขภาวะจิต ย้ำแก้ด้วยนโยบายสาธารณะ ควบคุมเนื้อหาจากบิ๊กเทค
![](/media/BIKIRgCaCfD0TVnuB2j0p9dZfyqoUZWNO9SJId7VL.png)
องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือไทยพีบีเอส โดยศูนย์สื่อสารวาระทางสังคมและนโยบายสาธารณะ หรือ The Active ร่วมกับองค์กรเครือข่าย จัดกิจกรรมเสวนาเชิงนโยบาย หรือ Policy Forum ครั้งที่ 18 ในหัวข้อ "ทวงคืนสมาธิ" แก้ปมคุกคามสุขภาวะทางจิตยุคดิจิทัล เพื่อพูดคุยแลกเปลี่ยนความเห็นเปิดเบื้องลึกที่ซ่อนอยู่ภายใต้ฉากหน้าของโลกดิจิทัล ระดมความคิดสู่ข้อเสนอเชิงนโยบาย เพื่อลดผลกระทบสุขภาวะทางจิต
![](/media/BIKIRgCaCfD0TVnuB2j0p9dZfyqoQzUWG3EtowMgL.png)
ผศ.ปนันดา จันทร์สุกรี คณะรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิด้า) ในฐานะหัวหน้าโครงการสำรวจสุขภาวะความเป็นอยู่ที่ดีทางดิจิทัล ปี 2567 เปิดเผย สถิติใช้งานอุปกรณ์ดิจิทัลคนไทยปีที่ผ่านมา พบว่า 76% ไม่เคยหยุดใช้โซเชียลมีเดียแม้แต่วันเดียว ขณะที่ผู้ป่วยโรคซึมเศร้า และสุขภาวะทางจิตอื่น ๆ มีแนวโน้มพบเห็นในสังคมมากขึ้น จากการสำรวจสุขภาวะดิจิทัล 2567 พบข้อมูลน่าห่วง ว่า จากกลุ่มตัวอย่างเกือบ 5,000 คน คนส่วนใหญ่ใช้อุปกรณ์ดิจิทัลเพื่อทำงาน/เรียน 5 - 6 ชั่วโมงต่อวัน และเพื่อความบันเทิง 3 - 4 ชั่วโมงต่อวัน เรียกว่า แทบทั้งวันจะอยู่ติดกับสมาร์ทโฟน อีกทั้งพบการใช้สมาร์ทโฟนขณะกินข้าว หรือพูดคุยกับเพื่อนและครอบครัว คิดเป็น 4 ใน 5 ของกลุ่มตัวอย่าง และ 62% ไม่จำกัดเวลาการใช้งาน นอกจากนี้แต่ละช่วงวัยยังมีพฤติกรรมที่ดูผิวเผินเหมือนเป็นปัญหาปัจเจกบุคคลล แต่ที่จริงแล้วกลับเป็น "โรคแห่งยุคสมัย" ถือว่าเป็นปัญหาระดับสังคมที่ต้องแก้ด้วยนโยบาย
![](/media/BIKIRgCaCfD0TVnuB2j0p9dZfyqoSGvIa9xz9SG2c.png)
อิสริยะ ไพรีพ่ายฤทธิ์ ผู้ร่วมก่อตั้ง Blognone กล่าวว่า วิธีคิดของบริษัทโซเซียลมีเดีย คือ ทำยังไงให้คนใช้แอปฯ ให้นานที่สุด จึงส่งการแจ้งเตือนให้คนกลับมา และเลือกฟีดข่าวให้ตรงใจผู้ใช้ อิทธิพลของบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยี หรือที่เรียกว่า "บิ๊กเทค" เหล่านี้ รวมกัน 5 - 10 บริษัท จึงมีบทบาทในเชิงภูมิรัฐศาสตร์ด้วย ซึ่งเสนอว่า ควรมีระบบมาควบคุมคอนเทนต์ และมีกฎหมายมาควบคุมบิ๊กเทค แต่ระหว่างนี้ควรมีเครืองมือมาใช้งานในเบื้องต้นก่อน เช่น มีฟีเจอร์ให้พ่อแม่เข้าไปคุมการใช้โซเซียลฯ ของเด็ก เช่น ยูทูบ ที่แยกแอปฯ เป็น ยูทูบคิดส์ หรือควรมีมีซอฟต์แวร์แชททำงานโดยเฉพาะ ไม่ปนกับแอปฯ คุยทั่วไป จึงมองว่าในระยะสั้น เครื่องมือเหล่านี้ช่วยทวงคืนสมาธิได้ระดับหนึ่ง
![](/media/BIKIRgCaCfD0TVnuB2j0p9dZfyqoMa7w9hQbs0Y8L.png)
นพ.วรตม์ โชติพิทยสุนนท์ รองโฆษกกระทรวงสาธารณสุข และโฆษกกรมสุขภาพจิต ให้ความเห็นว่า โลกปัจจุบันอยู่ยากกว่าสมัยก่อน ปัจจัยหนึ่งที่สำคัญ คือมีความพยายามจากระบบเศรษฐกิจ มีผู้เล่น หรืออุปสงค์เยอะมาก แต่อุปทาน หรือประชากรโลกมีจำกัด ระบบเศรษฐกิจนี้ ต้องแย่งความสนใจของมนุษนย์ ด้วยการสร้างคอนเทนต์ บวกกับอัลกอลิทึ่ม ดึงให้เราอยู่ในจุดนั้น
โฆษกกรมสุขภาพจิต กล่าวต่อว่า รัฐมีความพยายามเชื่อมต่อกับเอกชน ภาคประชาชน มากขึ้น เกิดความร่วมมือ และเสนอนโยบายเข้าไปทางภาครัฐ ยกตัวอย่าง การแก้ พ.ร.บ.สุขภาพจิต ที่เครือข่ายฯ มีการเสนอความคิดเห็นเข้าไป รวมถึงงานต่าง ๆ เช่น Hack ใจ ด้านสุขภาพจิต ก็ทำต่อเนื่อง และเกิดการเชื่อมต่อกับหน่วยงาน องค์กรต่าง ๆ พ.ร.บ.สุขภาพจิต ที่จะปรับเป็น สุขภาพจิตและยาเสพติด เกิดการปรับโครงสร้างกรมสุขภาพจิต มีการตั้งกองทุน ซึ่งเป็นความพยายามในการดึงทรัพยากรมาเพื่อทำงานด้านสุขภาพจิตมากขึ้น เมื่อก่อนพูดถึงโรงพยาบาลจิตเวช แต่ตอนนี้เราพูดถึงการสร้างก่อนซ่อมสุขภาพจิต ช่วยลดความสูญเสียของคนทั้งชาติไปได้ มีเงินจาก สปสช. ที่จะดูแลก่อนป่วย ร่วมมือกับองค์กร มหาวิทยาลัย จึงจะไม่สูญเสียคนที่ควรจะขับเคลื่อนประเทศ ส่วนการควบคุมเทคโนโลยี ต้องสร้างสมดุลให้ชัด มีการทำฟังก์ชั่นบางอย่างให้ พ่อแม่ ควบคุม การใช้งานแพลตฟอร์ม
![](/media/BIKIRgCaCfD0TVnuB2j0p9dZfyqoTIXcK6gJ5Khgj.png)
สอดคล้องกับ ผศ.ธีรพัฒน์ อังศุชวาล ภาควิชาสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ที่ระบุว่า โจทย์วันนี้คือการทวงคืนสมาธิ ปัจจัยที่ก่อเกิดปัญหาดังกล่าวคือเรื่อง เงิน งาน และเทคโนโลยี ซึ่งเป็นเรื่องส่วนรวม จึงต้องคุยไปถึงเรื่องนโนยบาย ทั้งกรณีโซเชียล และนโยบายสุขภาพจิตในที่ทำงาน โดยมีหลายตัวอย่างนโยบายสุขภาพจิตในต่างประเทศ สำหรับประเทศไทย มี พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน ซึ่งระบุว่า เมื่อสิ้นสุดเวลาทำงาน ลูกจ้างมีสิทธิปฏิเสธการติดต่อจากนายจ้าง คำถามคือมีสิทธิปฏิเสธ ไม่เท่ากับ การเพิกเฉย ทั้งนี้จากการติดตามพบว่าในความเป็นจริงลูกจ้างปฏิเสธนายจ้างได้น้อยมาก
"การทวงคืนสมาธิ ต้องทำในหลายระดับ ไม่ใช่แค่ความยิมยอมส่วนบุคคล แต่ต้องพูดถึงกลไกสังคม ครอบครัว โรงเรียน ที่ทำงาน ไปไกลถึง บริษัทเทคโนโลยีต่าง ๆ ซึ่งต้องดูแลผู้ใช้งานด้วย สุดท้ายรัฐต้องมีนโยบายสาธารณะ จึงจะสามารถทวงคืนสุขภาพจิตเรามาได้" ผศ.ธีรพัฒน์ กล่าวทิ้งท้าย
![](/media/BIKIRgCaCfD0TVnuB2j0p9dZfyqoOaxYtmyvrGQm6.png)
ร่วมขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะของประเทศที่เชื่อมโยงกับประชาชน พร้อมติดตามความก้าวหน้าการดำเนินการกระบวนการกฎหมาย นโยบายสาธารณะ ต่าง ๆ ได้ที่ www.thaipbs.or.th/Policywatch
สามารถติดตามไทยพีบีเอสทุกช่องทางออนไลน์ ได้ที่
▪ Website : www.thaipbs.or.th
▪ Application : Thai PBS
▪ Social Media Thai PBS : Facebook, YouTube, X , LINE, TikTok, Instagram, Threads, Linkedin